Leeskring Petrus van Mastricht, Theoretisch-praktische godgeleerdheid
P R O G R A M M A
Onder auspiciën van Stichting Gereformeerd Erfgoed (SGE).
M.m.v. Aza Goudriaan, Roelof Bisschop, Reinier van Leeuwen en Jan Verwijs.
De Theoretisch-praktische godgeleerdheid van Petrus van Mastricht (1630-1706) verscheen oorspronkelijk in 1682-1687 als een academisch leerboek in het Latijn met als titel Theologica theoretico-practica. Rond 1750 werd het voor het eerst in het Nederlands vertaald. Tussen 2018 en 2022 heeft Stichting Gereformeerd Erfgoed opnieuw een vertaling uitgegeven, verzorgd door Ruth Pieterman. Die uitgave is inmiddels al herdrukt.
Het bijzondere van dit werk is dat het een gedegen uitleg van de gereformeerde leer combineert met aandacht voor de praktische kant van geloof en vroomheid – met de levensheiliging dus. Daarmee lijkt het werk enigszins op de Redelijke godsdienst van Wilhelmus à Brakel. Die schreef echter vooral met het oog op de kerkganger. Je zou kunnen zeggen dat Van Mastricht verdere verdieping biedt.
De Theoretisch-praktische godgeleerdheid bestaat uit acht ‘boeken’:
1. Over de inleidingsvragen van de theologie;
2. Over het geloof in de drie-enige God;
3. Over de werkingen van God;
4. Over de afval van de mens van God;
5. Over de verlossing door Christus;
6. Over de toepassing van de verlossing;
7. Over de kerk en kerkelijke aangelegenheden;
8. Over de bedeling van het genadeverbond.
Doelstelling
Omdat ruim 4.000 pagina’s wel heel veel is om zomaar door te lezen, is onder auspiciën van de SGE een leescursus opgezet. Die wil geïnteresseerden samenbrengen in een leeskring en hun een handreiking bieden die hen vertrouwd maakt met de inhoud.
Concreet betekent dit een eerste kennismaking met het werk op basis van vooraf geselecteerde inhoudsrijke gedeelten, waarbij gezorgd is voor thematische diversiteit en afwisseling. Dat gaat gepaard met een interactieve begeleiding door deskundigen, die deels fysiek, deels digitaal plaatsvindt.
De cursus biedt een afgerond programma, dat desgewenst uitgebouwd kan worden in volgende jaar-edities.
Doelgroep
Qua niveau richt de leescursus zich op jongvolwassenen met een middelbare school- of beroepsopleiding – al kunnen ook anderen deelnemen.
Opzet programma
Uitgangspunten:
- Uit elk van de acht boeken wordt één hoofdstuk voorbereid en nabesproken (oefening in ‘dieplezen’).
- Op basis daarvan zijn acht ‘ontmoetingen’ gepland ter bespreking (5 digitaal en 3 fysiek op een nader te bepalen centrale locatie).
- Start op D.V. 17 oktober 2026; om de drie weken op zaterdagochtend een ontmoeting (zie ‘planning’).
- Tijdens de eerste ontmoeting ontvangen de deelnemers een uitgewerkt programma inclusief de leesopdrachten.
- De fysieke bijeenkomsten vinden plaats in het midden van het land. De locatie wordt nader meegedeeld.
- Na afloop wordt een deelnemersverklaring verstrekt (met het oog op eventuele na- of bijscholingsverplichting) en wordt de opzet en begeleiding geëvalueerd.
- De inhoudelijke begeleiding berust bij Aza Goudriaan, Roelof Bisschop en eventueel nog een andere begeleider.
- Jan Verwijs treedt op als vaste cursusleider.
Planning
| datum | onderwerp | ontmoeting | opmerkingen |
| 1 | 17 oktober 2026 | inleidende bijeenkomst introductie leven en werk van Petrus van Mastrichtwat biedt de Theoretisch-praktische godgeleerdheid ons? > leesopdracht a.d.h.v. Boek 1: hoofdstuk 2 – over de Heilige Schrift; het praktische deel: § 61-84 | fysiek Prof. dr. A. Goudriaan | 10.00-12.30, met lunch |
| 2 | 7 november 2026 | Boek 2: hoofdstuk 1 – over het zaligmakende geloof nabespreking a.d.h.v. vooraf opgegeven opdrachten | digitaal Nader in te vullen | ca. 1 uur |
| 3 | 28 november 2026 | Boek 3: hoofdstuk 7 – over de goede engelen nabespreking a.d.h.v. vooraf opgegeven opdrachten | digitaal Prof. dr. A. Goudriaan | ca. 1 uur |
| 4 | 19 december 2026 | Boek 4: hoofdstuk 2 – over de erfzonde nabespreking a.d.h.v. vooraf opgegeven opdrachten | digitaal Dr. R. Bisschop | ca. 1 uur |
| 5 | 9 januari 2027 | Boek 5: hoofdstuk 3 – over de namen van de Middelaar nabespreking a.d.h.v. vooraf opgegeven opdrachtenleesoefening a.d.h.v. door haar te kiezen gedeelte | fysiek Prof. dr. A. Goudriaan | 10.00-12.30, met lunch |
| 6 | 30 januari 2027 | Boek 6: hoofdstuk 4 – over de bekering van hen die verlost moeten worden nabespreking a.d.h.v. vooraf opgegeven opdrachten | digitaal Dr. R. Bisschop | ca. 1 uur |
| 7 | 20 februari 2027 | Boek 7: hoofdstuk 4 – over de sacramenten van de wedergeboorte nabespreking a.d.h.v. vooraf opgegeven opdrachten | digitaal Prof. dr. A. Goudriaan | ca. 1 uur |
| 8 | 13 maart 2027 | Afsluitende bijeenkomst Boek 8: hoofdstuk 4 – over de bedeling [van het genadeverbond] in de eeuwigheid nabespreking a.d.h.v. vooraf opgegeven opdrachtenevaluatie o.l.v. cursusleider voor ‘tops & tips’uitreiken deelnemersverklaring | fysiek Nader in te vullen cursusleider | 10.00-12.30, met lunch |
Kosten deelname
- Aanschaf Theoretisch-praktische godgeleerdheid, hertaling Ruth Pieterman (€ 225,-).
- Bijdrage onkosten € 50,- (all-in), te voldoen via IBAN NL41 RABO 0317 0227 68, t.n.v. Stichting Gereformeerd Erfgoed.
Aanmelding
- Via de website http://www.gereformeerderfgoed.nl
- Uiterlijk D.V. 3 oktober 2026.